Jak zbudowana jest psia łapa? Budowa i funkcje, opuszki, pazury, palce i wilczy pazur oraz praktyczna pielęgnacja łap psa po spacerach, zimą i latem bez stresów
Jak zbudowana jest psia łapa i dlaczego ma tak duże znaczenie dla codziennego życia psa? Łapa psa nie służy wyłącznie do chodzenia. To złożona część ciała, która pomaga utrzymać równowagę, amortyzuje wstrząsy, chroni stawy, daje przyczepność na różnych powierzchniach i pozwala psu sprawnie biegać, skręcać, hamować oraz kopać. Dzięki łapom pies poznaje podłoże, reaguje na temperaturę, unika urazów i komunikuje dyskomfort, gdy coś zaczyna boleć.
Budowa psiej łapy jest inna niż budowa ludzkiej stopy. Pies porusza się na palcach, a nie na całej stopie. Dlatego opuszki, pazury, palce, przestrzenie międzypalcowe i dodatkowy palec, czyli wilczy pazur, pełnią konkretne zadania. Opiekun, który zna podstawy anatomii łapy, szybciej zauważy skaleczenie, podrażnienie, wbity kłos, pękniętą opuszkę, zbyt długie pazury albo stan zapalny między palcami.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z weterynarzem. Jeśli pies kuleje, intensywnie liże łapę, nie chce stawiać jej na ziemi, ma obrzęk, krwawienie, ropny wysięk, silny ból albo nagłą zmianę zachowania, skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Psia łapa, najważniejsze elementy budowy
Psia łapa składa się z kilku widocznych i mniej widocznych części. Na pierwszy rzut oka opiekun widzi pazury, palce, opuszki i sierść między palcami. Pod skórą znajdują się kości, stawy, więzadła, ścięgna, naczynia krwionośne i nerwy. To wszystko razem sprawia, że łapa jest jednocześnie elastyczna, wytrzymała i bardzo wrażliwa.
Najważniejsze części psiej łapy to:
- palce, które przenoszą ciężar ciała i pomagają psu poruszać się na różnym podłożu,
- pazury, potrzebne do przyczepności, kopania i stabilizacji ruchu,
- opuszki palcowe, czyli miękkie, ale odporne poduszki pod każdym palcem,
- opuszka śródręczna lub śródstopna, większa poduszka znajdująca się centralnie pod łapą,
- opuszka nadgarstkowa, widoczna wyżej na przedniej łapie,
- wilczy pazur, czyli dodatkowy palec umieszczony wyżej po wewnętrznej stronie łapy,
- przestrzenie międzypalcowe, w których mogą pojawiać się podrażnienia, ciała obce i stany zapalne,
- sierść między palcami, która u części psów chroni skórę, ale przy nadmiarze może zbierać wilgoć i brud.
Każdy z tych elementów ma znaczenie. Nawet niewielkie uszkodzenie opuszki lub pazura może sprawić, że pies zacznie kuleć, unikać spacerów albo nerwowo lizać łapę. Dlatego regularne oglądanie łap powinno być zwykłą częścią pielęgnacji psa.

Dlaczego pies chodzi na palcach?
Pies jest zwierzęciem palcochodnym. Oznacza to, że podczas chodzenia opiera ciężar ciała głównie na palcach, a nie na całej powierzchni stopy tak jak człowiek. Dzięki temu może poruszać się sprężyście, szybko ruszać z miejsca i sprawnie zmieniać kierunek biegu. Taki sposób poruszania jest szczególnie ważny podczas pościgu, zabawy, skoków i nagłego hamowania.
Palcochodny chód wpływa także na wygląd łapy. Psie palce są mocno zaangażowane w przenoszenie ciężaru ciała. Opuszki chronią je od spodu, a pazury pomagają uzyskać lepszą przyczepność. Jeśli pazury są zbyt długie, pies może ustawiać łapę nienaturalnie. To z kolei wpływa na komfort chodzenia i pracę stawów.
Właśnie dlatego nie należy traktować pazurów wyłącznie jako elementu kosmetycznego. Zbyt długie pazury mogą stukać o podłogę, zahaczać o dywan, utrudniać prawidłowe ustawienie palców i zwiększać ryzyko bolesnego złamania.
Palce w psiej łapie
Większość psów ma cztery główne palce stykające się z podłożem. To one przenoszą największe obciążenie podczas chodzenia, biegania i skakania. U wielu psów na przednich kończynach znajduje się także dodatkowy palec, nazywany wilczym pazurem. Jest położony wyżej, po wewnętrznej stronie kończyny, dlatego zwykle nie dotyka ziemi podczas spokojnego stania.
Palce nie pracują osobno. Tworzą układ, który dopasowuje się do podłoża. Na miękkiej ziemi, trawie lub piasku łapa może lekko się rozkładać. Na twardszej nawierzchni większe znaczenie ma amortyzacja opuszek i prawidłowa długość pazurów. U psów aktywnych palce są mocno obciążane, szczególnie podczas gwałtownych zwrotów.
Jeśli pies zaczyna lizać konkretny palec, unosi łapę, nie chce dotykać jej podczas pielęgnacji albo kuleje po spacerze, trzeba dokładnie obejrzeć palce i przestrzenie między nimi. Czasem problemem jest drobny kamyk, kłos trawy, drzazga, pęknięty pazur albo zaczerwieniona skóra.
Opuszki palcowe, czyli naturalna amortyzacja
Opuszki palcowe znajdują się pod każdym palcem. Są twardsze niż zwykła skóra, ale nadal mogą ulec urazowi. Ich zadaniem jest ochrona tkanek, amortyzacja wstrząsów i zwiększenie przyczepności. Dzięki nim pies może poruszać się po różnych powierzchniach, od trawy i ziemi po chodnik, drewno czy płytki.
Zdrowe opuszki są elastyczne, zwarte i odporne. Mogą być lekko szorstkie, szczególnie u psów, które dużo chodzą po naturalnym podłożu. Nie powinny jednak być głęboko popękane, krwawiące, bardzo bolesne ani silnie zaczerwienione. Zimą mogą cierpieć od soli drogowej, lodu i mrozu. Latem grozi im przegrzany asfalt, który może powodować bolesne oparzenia.
Po spacerze dobrze jest sprawdzić, czy między opuszkami nie ma piasku, żwiru, małych kamieni, kłosów lub resztek lodu. U psów długowłosych brud i wilgoć mogą zatrzymywać się w sierści między palcami. To sprzyja podrażnieniom i nieprzyjemnemu zapachowi.

Opuszka śródręczna i śródstopna
Centralna, większa opuszka na spodzie łapy pełni bardzo ważną funkcję. W przedniej łapie nazywa się opuszką śródręczną, a w tylnej łapie opuszką śródstopną. To właśnie ona bierze udział w amortyzacji podczas stawiania łapy na ziemi. Pomaga też rozkładać nacisk podczas chodzenia i biegania.
Ta opuszka często wygląda na najbardziej masywną część spodniej strony łapy. Jej stan dużo mówi o codziennym obciążeniu psa. U zwierząt aktywnych może być bardziej zgrubiała. U psów spędzających większość czasu na miękkich powierzchniach bywa delikatniejsza i mniej odporna na ostre podłoże.
Niepokojące są głębokie pęknięcia, krwawienie, obrzęk, ropienie, nagła tkliwość albo sytuacja, w której pies po spacerze zaczyna intensywnie lizać jedną łapę. Wtedy trzeba dokładnie sprawdzić opuszki i, jeśli objawy nie mijają lub są silne, skonsultować się z weterynarzem.
Opuszka nadgarstkowa, mała część o dużym znaczeniu
Na przednich łapach psa znajduje się jeszcze opuszka nadgarstkowa. Jest położona wyżej, z tyłu przedniej kończyny, nad główną częścią łapy. W spokojnym staniu zwykle nie dotyka podłoża, dlatego opiekunowie czasem nie zwracają na nią uwagi. Mimo to pełni ważną rolę podczas szybkiego ruchu.
Opuszka nadgarstkowa pomaga psu przy hamowaniu, skręcaniu i stabilizacji przedniej kończyny. Można porównać ją do dodatkowego punktu kontaktu, który przydaje się, gdy pies gwałtownie zmienia kierunek albo zbiega po nierównym terenie. U psów bardzo aktywnych ta część również może ulec otarciu lub skaleczeniu.
Podczas oglądania łap nie pomijaj więc wyższych partii kończyny. Sprawdź nie tylko spód łapy, ale też okolice wilczego pazura i opuszki nadgarstkowej. To szczególnie ważne po bieganiu po lesie, wysokiej trawie, kamieniach lub twardym, szorstkim podłożu.
Pazury psa, budowa i funkcja
Pazury psa są twardymi wytworami naskórka. Pomagają psu utrzymać przyczepność, kopać, skręcać i stabilizować ruch. W środku pazura znajduje się żywa część z naczyniami krwionośnymi i nerwami, nazywana potocznie rdzeniem. Przy jasnych pazurach często widać ją jako różowawy obszar. Przy ciemnych pazurach jest trudniejsza do oceny.
Zbyt długie pazury mogą zmieniać sposób ustawiania palców. Pies może wtedy stawiać łapy ostrożniej, ślizgać się na panelach, niechętnie chodzić po twardej powierzchni albo częściej zahaczać pazurami o materiał. Długie pazury są też bardziej narażone na pęknięcie i bolesne naderwanie.
Nie każdy pies ściera pazury tak samo. Psy chodzące dużo po twardych nawierzchniach mogą naturalnie skracać część pazurów. Psy lekkie, starsze, mniej aktywne albo chodzące głównie po trawie zwykle wymagają częstszego przycinania. Tempo wzrostu pazurów jest indywidualne, dlatego najlepiej obserwować konkretny przypadek.
Wilczy pazur u psa
Wilczy pazur to dodatkowy palec położony wyżej na kończynie. U większości psów występuje na przednich łapach. U części psów może pojawiać się także na tylnych kończynach, czasem pojedynczo, a u niektórych ras nawet podwójnie. Ponieważ nie zawsze dotyka podłoża, zwykle nie ściera się tak jak pozostałe pazury.
Z tego powodu wilczy pazur wymaga kontroli. Gdy rośnie zbyt długo, może zawijać się w stronę skóry, haczyć o koc, dywan lub roślinność. Może też ulec bolesnemu naderwaniu. Opiekunowie często zapominają o nim podczas przycinania pazurów, bo znajduje się wyżej i nie rzuca się w oczy tak mocno jak pazury głównych palców.

Nie należy samodzielnie usuwać wilczego pazura. Jeśli często się urywa, jest bardzo luźny, przeszkadza psu albo sprawia problemy, decyzję o dalszym postępowaniu powinien podjąć lekarz weterynarii. U części psów wilczy pazur jest mocno połączony z kończyną, u innych bywa bardziej luźny.
Przestrzenie międzypalcowe
Przestrzenie między palcami są delikatne i często narażone na podrażnienia. To właśnie tam mogą wbijać się kłosy traw, drobne patyczki, piasek, żwir, grudki błota lub lód. U psów z gęstą sierścią między palcami łatwo zatrzymuje się wilgoć. W efekcie skóra może robić się zaczerwieniona, bolesna i swędząca.
Objawy problemu w przestrzeniach międzypalcowych to intensywne lizanie łapy, gryzienie palców, zaczerwienienie, obrzęk, nieprzyjemny zapach, strupki, sączenie lub kulawizna. Czasem pies pozwala dotykać jedną łapę, ale gwałtownie cofa drugą. To wyraźny sygnał, że coś mu przeszkadza.
Po spacerach po łąkach, polach i lesie warto obejrzeć łapy bardzo dokładnie. Kłosy mogą wbijać się w skórę i przesuwać głębiej, powodując ból oraz stan zapalny. Jeśli nie widzisz ciała obcego, a pies nadal liże łapę i kuleje, nie czekaj z wizytą u weterynarza.
Sierść między palcami
Sierść między palcami może chronić skórę, ale u psów długowłosych często wymaga pielęgnacji. Gdy jest zbyt długa, zbiera błoto, śnieg, lód i wilgoć. Może też zmniejszać przyczepność na śliskiej podłodze. U psów z obfitym owłosieniem łap tworzą się czasem małe kołtuny, które ciągną skórę i powodują dyskomfort.
Przycinanie sierści między opuszkami trzeba robić ostrożnie. Nie chodzi o całkowite golenie skóry, ale o skrócenie nadmiaru włosa, który przeszkadza psu w chodzeniu lub zatrzymuje brud. Jeśli pies jest niespokojny, ma łaskotki albo boi się dotykania łap, lepiej powierzyć to groomerowi lub poprosić weterynarza o pokazanie bezpiecznej techniki.
Regularna pielęgnacja pomaga też szybciej zauważyć drobne rany, zaczerwienienia i pasożyty. Łapa psa jest blisko ziemi, dlatego ma kontakt z wilgocią, solą, ostrym podłożem, roślinami i zanieczyszczeniami. Im lepiej ją oglądasz, tym szybciej wychwycisz problem.
Przednia i tylna łapa psa, czy są takie same?
Przednie i tylne łapy psa są podobne, ale nie pracują identycznie. Przednie kończyny przejmują dużą część ciężaru ciała, szczególnie podczas hamowania i lądowania po skoku. Dlatego przednie łapy często są mocniej obciążone. Tylne kończyny odpowiadają za napęd, odbicie i pchanie ciała do przodu.
W praktyce oznacza to, że pies może inaczej zużywać pazury na przednich i tylnych łapach. Inaczej mogą też wyglądać opuszki. U psów sportowych, bardzo aktywnych lub intensywnie biegających różnice w obciążeniu bywają jeszcze bardziej widoczne.
Podczas kontroli łap nie skupiaj się tylko na jednej kończynie. Obejrzyj wszystkie cztery łapy, porównaj długość pazurów, stan opuszek i przestrzenie między palcami. Czasem drobna różnica, na przykład mocniej starty pazur albo zaczerwieniona jedna opuszka, podpowiada, że pies odciąża inną część ciała.
Jak psia łapa pomaga w ruchu?
Podczas zwykłego spaceru psia łapa wykonuje kilka zadań jednocześnie. Dotyka podłoża, amortyzuje nacisk, pomaga utrzymać stabilność i przekazuje psu informacje o nawierzchni. Na miękkiej ziemi łapa może delikatnie się zagłębić. Na śliskich panelach pies potrzebuje dobrej przyczepności pazurów i opuszek. Na kamieniach opuszki chronią tkanki przed naciskiem, ale nie są niezniszczalne.
Podczas biegu rola łap jest jeszcze większa. Pies musi szybko przenosić ciężar ciała, skręcać, hamować i odbijać się od ziemi. Pazury mogą wtedy pomagać w przyczepności, a opuszki łagodzić uderzenia. Jeśli łapy są bolesne, pies może skracać krok, unikać biegu albo poruszać się sztywno.
To dlatego nagła niechęć do spaceru, schodów, zabawy lub wskakiwania do auta nie zawsze oznacza lenistwo. Czasem problem zaczyna się od łapy, pazura, opuszki albo stawu. Obserwacja ruchu psa jest jednym z najprostszych sposobów na wczesne zauważenie dyskomfortu.
Najczęstsze problemy psich łap
Psie łapy codziennie mają kontakt z podłożem, więc łatwo o drobne urazy. Niektóre mijają szybko po oczyszczeniu i odpoczynku, inne wymagają leczenia. Opiekun powinien umieć rozpoznać sygnały, które wskazują, że pies potrzebuje pomocy.
Do częstych problemów należą:
- otarcia opuszek po długim spacerze po twardym lub szorstkim podłożu,
- pęknięte opuszki, szczególnie zimą, latem i przy bardzo suchym naskórku,
- skaleczenia szkłem, ostrym kamieniem, metalem lub lodem,
- ciała obce wbite między palce, na przykład kłosy, drzazgi lub żwir,
- złamane lub naderwane pazury, często bardzo bolesne i krwawiące,
- stany zapalne skóry łap, które mogą obejmować przestrzenie międzypalcowe, opuszki i okolice pazurów,
- podrażnienia po soli drogowej, widoczne zwłaszcza po zimowych spacerach,
- oparzenia od gorącego asfaltu, gdy pies chodzi po rozgrzanej nawierzchni.
Jeśli pies tylko chwilowo podniósł łapę, a po sprawdzeniu nie widać rany, można obserwować go przez krótki czas. Jeśli jednak kulawizna utrzymuje się, pies nie pozwala dotknąć łapy, pojawia się obrzęk, krew, ropa albo silny ból, potrzebna jest konsultacja weterynaryjna.
Jak sprawdzać psie łapy po spacerze?
Kontrola łap nie musi być długa. Najlepiej robić ją spokojnie, zawsze podobnie, aby pies przyzwyczaił się do dotyku. Zacznij od delikatnego obejrzenia opuszek, potem rozchyl palce i sprawdź przestrzenie między nimi. Na końcu zobacz pazury, wilczy pazur i górną część łapy.
Po spacerze sprawdź:
- czy opuszki nie są pęknięte, starte, krwawiące albo mocno zaczerwienione,
- czy między palcami nie ma kłosów, kamyków, szkła, błota lub lodu,
- czy pazury nie są pęknięte, zawinięte albo zbyt długie,
- czy wilczy pazur nie haczy o skórę,
- czy łapa nie jest obrzęknięta, cieplejsza lub bolesna,
- czy pies nie reaguje nerwowo na dotyk konkretnego miejsca.
Jeśli pies nie lubi dotykania łap, ucz go tego stopniowo. Najpierw dotknij łapy przez sekundę i nagródź spokojne zachowanie. Potem wydłużaj czas. Nie chwytaj łapy na siłę, bo pies może zacząć bronić się przed pielęgnacją. Delikatność i powtarzalność działają lepiej niż szybkie przytrzymanie.
Pielęgnacja psich łap zimą
Zimą łapy psa mają kontakt z mrozem, lodem, wilgocią i solą drogową. Sól może podrażniać opuszki oraz skórę między palcami. Pies po spacerze może lizać łapy, podgryzać je albo niechętnie stawiać je na ziemi. U psów długowłosych między palcami tworzą się czasem kulki śniegu i lodu.
Po zimowym spacerze dobrze jest przemyć łapy letnią wodą i dokładnie je osuszyć. Szczególną uwagę zwróć na przestrzenie między palcami. Jeśli pies często chodzi po posypanych chodnikach, można stosować preparaty ochronne do opuszek przeznaczone dla psów. Nie używaj przypadkowych kosmetyków dla ludzi, ponieważ pies może je zlizać.
Przy dużej wrażliwości łap pomocne bywają buty dla psa, ale trzeba je dobrze dobrać i stopniowo przyzwyczaić psa do noszenia. Buty nie są konieczne dla każdego psa. Sprawdzają się głównie wtedy, gdy podłoże jest bardzo trudne, pies ma delikatne opuszki albo weterynarz zaleci ochronę po urazie.
Pielęgnacja psich łap latem
Latem największym zagrożeniem bywa rozgrzany asfalt, beton i kostka brukowa. Nawierzchnia może być znacznie cieplejsza niż powietrze. Jeśli opiekun czuje, że chodnik parzy w dłoń, dla psich opuszek również może być niebezpieczny. Oparzenia opuszek są bolesne i mogą długo się goić.
W upalne dni wybieraj spacery wcześnie rano i późnym wieczorem. Szukaj trawy, ziemi i zacienionych tras. Unikaj długiego chodzenia po nagrzanym chodniku. Po powrocie obejrzyj opuszki, szczególnie jeśli pies nagle zwalnia, siada, podnosi łapy albo próbuje zejść z asfaltu.
Latem częstsze są też kłosy traw i suche rośliny wbijające się między palce. Po spacerze po łące obejrzyj łapy bardzo dokładnie. Mały kłos potrafi wywołać duży ból, a z zewnątrz nie zawsze widać go od razu.
Jak nauczyć psa spokojnego dotykania łap?
Pielęgnacja łap jest dużo łatwiejsza, gdy pies ufa opiekunowi i rozumie, że dotyk nie oznacza bólu. Najlepiej uczyć tego od szczeniaka, ale dorosły pies również może się przyzwyczaić. Trzeba tylko pracować cierpliwie, krótkimi etapami.
Najpierw dotykaj łapy przez chwilę, bez podnoszenia jej wysoko. Nagradzaj psa za spokój. Potem delikatnie obejmij palce, rozchyl je na sekundę i puść. Następnie wprowadź dotykanie pazurów, opuszek i przestrzeni między palcami. Dopiero gdy pies dobrze znosi takie ćwiczenia, można przejść do przycinania pazurów lub dokładniejszego czyszczenia.
Nie rób całej pielęgnacji na siłę. Jeśli pies panikuje, warczy, wyrywa łapę albo próbuje uciekać, cofnij się do łatwiejszego etapu. Przy silnym lęku przed obcinaniem pazurów skorzystaj z pomocy groomera, behawiorysty lub weterynarza.
Kiedy z łapą psa do weterynarza?
Nie każda drobna nierówność na opuszce oznacza poważny problem. Są jednak objawy, których nie należy bagatelizować. Łapy są bardzo unerwione i mocno używane, dlatego bolesna rana, infekcja lub złamany pazur mogą szybko utrudnić psu normalne funkcjonowanie.
Do weterynarza zgłoś się, gdy pies:
- kuleje dłużej niż krótki moment po spacerze,
- nie chce obciążać łapy,
- intensywnie liże lub gryzie jedną łapę,
- ma krwawiącą opuszkę lub pęknięty pazur,
- ma obrzęk, zaczerwienienie, ropę lub nieprzyjemny zapach między palcami,
- piszczy przy dotykaniu łapy,
- ma wbite ciało obce, którego nie da się łatwo i bezpiecznie usunąć,
- ma nawracające problemy z łapami.
Szybka reakcja często skraca leczenie i zmniejsza ból psa. Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do ran, które wydają się małe, ale są głębokie. Dotyczy to między innymi skaleczeń szkłem, wbitych kłosów i uszkodzeń pazura.
Podsumowanie
Jak zbudowana jest psia łapa? Tworzą ją palce, pazury, opuszki, przestrzenie międzypalcowe, sierść, wilczy pazur oraz struktury ukryte pod skórą, czyli kości, stawy, ścięgna, więzadła, naczynia i nerwy. Każda część ma swoje zadanie. Opuszki amortyzują i chronią, pazury wspierają przyczepność, palce przenoszą ciężar ciała, a przestrzenie międzypalcowe wymagają regularnej kontroli.
Znajomość budowy łapy pomaga lepiej dbać o psa. Dzięki niej szybciej zauważysz pękniętą opuszkę, zbyt długie pazury, kłos wbity między palce albo stan zapalny. Regularne oglądanie łap po spacerach, ostrożna pielęgnacja i szybka reakcja na ból to proste działania, które poprawiają komfort psa każdego dnia.
FAQ
Z czego składa się psia łapa?
Psia łapa składa się z palców, pazurów, opuszek palcowych, większej opuszki śródręcznej lub śródstopnej, przestrzeni międzypalcowych, sierści oraz często wilczego pazura. Pod skórą znajdują się także kości, stawy, więzadła, ścięgna, naczynia krwionośne i nerwy.
Po co psu opuszki na łapach?
Opuszki chronią tkanki, amortyzują nacisk i pomagają psu utrzymać przyczepność na różnych powierzchniach. Dzięki nim pies może sprawniej chodzić, biegać, hamować i poruszać się po nierównym podłożu.
Czym jest wilczy pazur u psa?
Wilczy pazur to dodatkowy palec położony wyżej po wewnętrznej stronie kończyny. Najczęściej występuje na przednich łapach, ale u części psów pojawia się też na tylnych kończynach. Ponieważ zwykle nie ściera się o podłoże, trzeba regularnie kontrolować jego długość.
Dlaczego pies liże łapy?
Pies może lizać łapy z powodu podrażnienia, bólu, wbitego ciała obcego, pękniętej opuszki, problemu z pazurem, stanu zapalnego lub świądu. Jeśli lizanie jest intensywne, dotyczy jednej łapy albo towarzyszy mu zaczerwienienie, obrzęk lub kulawizna, potrzebna jest konsultacja z weterynarzem.
Jak często sprawdzać psie łapy?
Łapy najlepiej oglądać po spacerach po trudnym terenie, zimą po kontakcie z solą drogową i latem po chodzeniu po ciepłej nawierzchni. U psów długowłosych, aktywnych i wrażliwych kontrola powinna być częstsza, bo między palcami łatwo zatrzymują się brud, wilgoć i kłosy traw.
Autor Sylwia Aptacy
Źródła merytoryczne: W tekście wykorzystano podstawowe informacje anatomiczne i pielęgnacyjne z materiałów Merck Veterinary Manual, MSD Veterinary Manual, AKC oraz publikacji weterynaryjnej o pododermatitis, czyli zapaleniu skóry łap obejmującym między innymi przestrzenie międzypalcowe, opuszki i okolice pazurów.
















